नागपूर : भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब भीमराव आंबेडकर यांची जयंती हा केवळ स्मरणाचा औपचारिक दिवस नाही, तर तो नव्या विचारांची, नव्या उमेदीची आणि सामाजिक परिवर्तनाची दिशा देणारा महत्त्वपूर्ण क्षण आहे. १४ एप्रिलला देशभरात मोठ्या उत्साहात साजरा होणारा हा दिवस प्रत्येकाला समानतेचा आणि स्वाभिमानाचा नवा अर्थ समजावून सांगतो.
अन्याय आणि विषमतेविरुद्ध उभे राहत बाबासाहेबांनी आपल्या कृतीतून समाजाला नवा मार्ग दाखवला. शिक्षण हेच खरे सामर्थ्य आहे, या त्यांच्या ठाम विश्वासामुळेच त्यांनी वंचित घटकांना उभारी दिली. त्यांच्या विचारांमध्ये केवळ शब्दांची ताकद नव्हे, तर बदल घडवण्याची ऊर्जा आहे. त्यामुळेच त्यांच्या शिकवणी आजही तितकीच प्रभावी आणि प्रेरणादायी ठरते.
मध्य प्रदेशातील डॉ. आंबेडकर नगर (महू) येथे असलेली भीम जन्मभूमी ही बाबासाहेबांच्या महान प्रवासाची साक्ष देणारी पवित्र भूमी मानली जाते. १४ एप्रिल १८९१ रोजी याच ठिकाणी त्यांचा जन्म झाला. आज या स्मारकाला देश-विदेशातून हजारो लोक भेट देतात आणि बाबासाहेबांच्या कार्याला अभिवादन करतात.
या स्मारकाची रचना बौद्ध स्तूपाच्या शैलीत करण्यात आली असून, परिसरातील शांतता आणि पवित्रता मनाला स्पर्शून जाते. प्रवेशद्वाराजवळील बाबासाहेबांचा भव्य पुतळा आणि आत मांडलेले त्यांच्या जीवनातील प्रसंग हे प्रत्येकाला त्यांच्या संघर्षाची आणि जिद्दीची जाणीव करून देतात.
बाबासाहेबांचे संपूर्ण आयुष्य हे समतेसाठीच्या अथक लढ्याचे प्रतीक आहे. त्यांनी समाजातील अन्यायकारक परंपरांना धैर्याने आव्हान दिले आणि प्रत्येक व्यक्तीला सन्मानाने जगण्याचा अधिकार मिळवून दिला. भारतीय राज्यघटनेच्या माध्यमातून त्यांनी देशाला न्याय, स्वातंत्र्य आणि बंधुतेचा भक्कम पाया दिला.
आजच्या बदलत्या सामाजिक परिस्थितीत बाबासाहेबांचे विचार अधिकच महत्त्वाचे ठरत आहेत. त्यांच्या जयंतीच्या निमित्ताने केवळ उत्सव साजरा करण्यापेक्षा, त्यांच्या विचारांना आपल्या जीवनात रुजवणे हीच खरी आदरांजली ठरेल. आंबेडकर जयंती हा दिवस प्रत्येकाला विचार करण्यास भाग पाडणारा आणि समाजात सकारात्मक बदल घडवण्याची प्रेरणा देणारा आहे.