मुंबई : राज्यातील मुलींच्या सक्षमीकरणासाठी आणि त्यांच्या शिक्षणाला आर्थिक आधार देण्यासाठी सरकारकडून राबवली जाणारी ‘माझी कन्या भाग्यश्री योजना’ पुन्हा चर्चेत आली आहे. मुलीच्या जन्माला प्रोत्साहन देत तिच्या भविष्यासाठी सुरक्षित आर्थिक आधार तयार करण्याचा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
१ एप्रिल २०१६ रोजी सुरू झालेल्या या योजनेतून मुलीच्या जन्मापासून ते १८ वर्षांपर्यंत टप्प्याटप्प्याने आर्थिक मदत दिली जाते. त्यामुळे मुलींच्या शिक्षणाचा खर्च हलका होऊन त्यांचे भविष्य अधिक सक्षम करण्याचा प्रयत्न केला जातो.
या योजनेचा लाभ आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना दिला जातो. सध्या ज्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ७.५ लाख रुपयांपर्यंत आहे, त्यांना या योजनेचा लाभ घेता येतो. यापूर्वी ही मर्यादा खूपच कमी होती, मात्र शासनाने ती वाढवून अधिक कुटुंबांना योजनेत सामावून घेतले आहे.
योजनेअंतर्गत मुलीच्या नावावर सुरुवातीला ५० हजार रुपयांची गुंतवणूक केली जाते. याशिवाय शिक्षणासाठी वेगवेगळ्या टप्प्यांवर मदत दिली जाते—जन्मानंतर ५ हजार, पहिलीत ६ हजार, सहावीत ७ हजार आणि अकरावीत ८ हजार रुपये दिले जातात.
विशेष म्हणजे, मुलगी १८ वर्षांची झाल्यानंतर तिला ७५ हजार रुपये एकरकमी मिळतात. अशा प्रकारे या योजनेतून एकूण १ लाख रुपयांहून अधिक आर्थिक लाभ मिळू शकतो. त्यासोबतच १ लाख रुपयांचा अपघात विमाही उपलब्ध करून दिला जातो.
मात्र, या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काही अटी आहेत. मुलीच्या जन्मानंतर पालकांनी कुटुंब नियोजनाची शस्त्रक्रिया केलेली असणे आवश्यक आहे. तसेच एका कुटुंबातील जास्तीत जास्त दोन मुलींनाच या योजनेचा लाभ मिळतो.
एकूणच, ‘माझी कन्या भाग्यश्री योजना’ ही केवळ आर्थिक मदत नसून मुलींच्या जन्माबाबत सकारात्मक दृष्टिकोन निर्माण करण्यासाठी आणि त्यांच्या शिक्षण-सक्षमीकरणासाठी महत्त्वाचे पाऊल ठरत आहे.